arQive voor:

Mag je beeldmateriaal van cliënten opslaan op een telefoon?

Marcel Kruithof
Smartphone met scherm naar beneden op wit bureau naast een gesloten hangslot, symbool voor digitale privacy in de zorg.
  • ISO 27001 & NEN 7510 gecertificeerd
  • Veilig media opnemen, opslaan en delen
  • Transcriptie & samenvatting met AI
  • In gebruik bij o.a. Basalt en Dichterbij

Beeldmateriaal van cliënten opslaan op een gewone telefoon is in de meeste gevallen niet toegestaan. Foto’s en video’s van cliënten zijn persoonsgegevens in de zin van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG), en een standaard smartphone biedt onvoldoende waarborgen voor de bescherming van deze gegevens. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over beeldmateriaal, privacy en de juiste werkwijze binnen de zorg.

Wat zegt de AVG over het opslaan van beeldmateriaal van cliënten?

De AVG beschouwt foto’s en video’s van herkenbare personen als persoonsgegevens. In de zorg gaat het bovendien vaak om gegevens die iets zeggen over iemands gezondheid, waardoor ze vallen onder de categorie bijzondere persoonsgegevens. Voor het verwerken van zulke gegevens gelden strenge regels: er moet een wettelijke grondslag zijn, de gegevens mogen alleen worden gebruikt voor het doel waarvoor ze zijn verzameld, en de opslag moet aantoonbaar veilig zijn.

Concreet betekent dit dat een zorgorganisatie moet kunnen aantonen dat beeldmateriaal van cliënten rechtmatig wordt verwerkt, dat medewerkers alleen toegang hebben tot de gegevens die zij nodig hebben voor hun werk, en dat er technische en organisatorische maatregelen zijn getroffen om onbevoegde toegang te voorkomen. Een standaard foto-app of cloudopslag die niet voldoet aan deze eisen is dan ook niet geschikt voor dit soort materiaal.

Waarom is een gewone telefoon niet geschikt voor cliëntbeelden?

Een gewone smartphone is niet geschikt voor het opslaan van privacygevoelig beeldmateriaal uit de zorg, omdat de standaardinstellingen niet zijn ontworpen voor professionele gegevensbescherming. Foto’s en video’s worden automatisch opgeslagen in de mediagalerij, gesynchroniseerd naar persoonlijke cloudopslag zoals iCloud of Google Foto’s, en kunnen onbedoeld worden gedeeld via apps of back-upservices.

Bovendien is er op een privételefoon geen scheiding tussen persoonlijk en professioneel gebruik. Als een medewerker een foto maakt van een wond of een behandelmoment, belandt dat beeld naast vakantiefoto’s en persoonlijke berichten. Er is geen toegangscontrole, geen auditlog en geen koppeling aan het dossier van de cliënt. Dat maakt het voor een zorgorganisatie vrijwel onmogelijk om te voldoen aan de verantwoordingsplicht die de AVG oplegt.

Welke toestemming is vereist voordat je beeldmateriaal opneemt?

Voordat je beeldmateriaal van een cliënt opneemt, is in de meeste gevallen expliciete toestemming vereist. Die toestemming moet vrijwillig, specifiek, geïnformeerd en ondubbelzinnig zijn. Dit betekent dat een cliënt precies moet weten waarvoor het beeldmateriaal wordt gebruikt, wie er toegang toe heeft en hoe lang het wordt bewaard, voordat hij of zij akkoord gaat.

In sommige situaties kan een andere wettelijke grondslag van toepassing zijn, bijvoorbeeld wanneer het vastleggen van beeldmateriaal noodzakelijk is voor de behandeling en dit is vastgelegd in de behandelovereenkomst. Toch is het in de praktijk verstandig om altijd toestemming te vragen en deze schriftelijk vast te leggen. Let er ook op dat toestemming te allen tijde ingetrokken kan worden, en dat je daar als organisatie op moet kunnen reageren door het betreffende materiaal te verwijderen of de toegang te beperken.

Hoe lang mag je beeldmateriaal van cliënten bewaren?

De bewaartermijn voor beeldmateriaal van cliënten hangt af van het doel waarvoor het is vastgelegd. Beeldmateriaal dat onderdeel is van het medisch of zorgdossier valt doorgaans onder de bewaartermijnen die gelden voor dat dossier. Voor medische dossiers geldt in Nederland een wettelijke bewaartermijn van twintig jaar na het laatste behandelcontact, tenzij een langere termijn noodzakelijk is.

Beeldmateriaal dat is gemaakt voor een ander doel, zoals interne communicatie of opleiding, kent andere termijnen. Daarvoor geldt het uitgangspunt dat gegevens niet langer worden bewaard dan noodzakelijk voor het doel waarvoor ze zijn verzameld. Een zorgorganisatie doet er goed aan om voor verschillende soorten beeldmateriaal een helder bewaarbeleid op te stellen en dit te documenteren in het verwerkingsregister.

Wat is een AVG-conforme manier om cliëntbeelden op te slaan?

Een AVG-conforme werkwijze voor het opslaan van cliëntbeelden vereist een beveiligde omgeving met toegangscontrole, versleuteling en een duidelijke koppeling aan het dossier van de cliënt. Beeldmateriaal moet worden opgeslagen op een platform dat voldoet aan de geldende normen voor informatiebeveiliging in de zorg, zoals NEN 7510, en bij voorkeur geïntegreerd zijn met het elektronisch cliënt- of patiëntendossier (ECD/EPD).

Praktisch gezien betekent dit dat medewerkers beeldmateriaal niet via privéapps of persoonlijke cloudopslag mogen delen, maar via een beveiligde omgeving die specifiek is ingericht voor de zorg. Daarin is geregeld wie toegang heeft tot welk materiaal, worden acties gelogd en is het mogelijk om beeldmateriaal te koppelen aan een specifieke cliënt en behandeling. Zo worden media een werkbaar en betrouwbaar onderdeel van het zorgproces in plaats van een losse bijlage die buiten het dossier zweeft.

Wat zijn de gevolgen als je beeldmateriaal onveilig opslaat?

Onveilige opslag van cliëntbeelden kan leiden tot een datalek, dat in veel gevallen gemeld moet worden bij de Autoriteit Persoonsgegevens. Afhankelijk van de ernst van het lek en de genomen maatregelen kan dit leiden tot een onderzoek en mogelijke sancties. Maar los van formele gevolgen kan onveilige opslag ook het vertrouwen van cliënten en medewerkers schaden en de reputatie van een zorgorganisatie aantasten.

Wat minstens zo belangrijk is: onveilige opslag maakt het ook lastig om goed samen te werken. Als beeldmateriaal verspreid staat over privételefoons en persoonlijke apps, is het moeilijk terug te vinden, niet koppelbaar aan het dossier en niet beschikbaar voor collega’s die er wel toegang toe zouden moeten hebben. Een goede werkwijze beschermt dus niet alleen de privacy van cliënten, maar maakt het dagelijkse werk ook overzichtelijker en efficiënter.

Hoe arQive helpt met veilig beeldmateriaal beheren in de zorg

arQive biedt zorginstellingen een mediamanagementomgeving die is ontworpen voor de dagelijkse praktijk van zorgprofessionals. Beeldmateriaal wordt niet opgeslagen op privéapparaten of in persoonlijke cloudopslag, maar in een beveiligde omgeving die voldoet aan ISO 27001 en NEN 7510. Mediaopslag vindt plaats binnen Microsoft Azure, in Nederland.

  • De arQive Camera App slaat opgenomen beelden tijdelijk versleuteld op binnen de app, zodat ze niet automatisch in de mediagalerij van het apparaat terechtkomen.
  • Beeldmateriaal kan worden gekoppeld aan het ECD of EPD, zodat media een logisch onderdeel worden van het cliëntdossier en eenvoudig terug te vinden zijn.
  • Via Active Directory en Single Sign-On hebben medewerkers toegang tot de omgeving zonder extra inlogstappen, wat het dagelijks gebruik laagdrempelig maakt.
  • Functies voor automatische transcriptie en samenvatting maken het mogelijk om gesprekken om te zetten naar tekst, wat samenwerking en dossiervorming versnelt.
  • Rechten en toegang zijn per medewerker instelbaar, zodat alleen bevoegde zorgprofessionals inzage hebben in specifiek beeldmateriaal.

Of je nu werkt binnen een grotere zorginstelling of een kleinere praktijk, arQive is direct inzetbaar zonder complexe technische integratie. Bekijk de mogelijkheden op de pagina voor zorginstellingen of neem contact op om te bespreken wat arQive voor jouw organisatie kan betekenen.

Gerelateerde artikelen